Legendy miejskie, teorie spiskowe, semiotyka kultury

Komu książkę?

Ostatnio na Mitologii...

Czy po studiach humanistycznych można pracować w nowych technologiach?

Co roku przyszli studenci zadają sobie pytanie: „czy humanista może znaleźć pracę w nowych technologiach”. Spróbujemy odpowiedzieć na tę...

Czy ONR jest fajny
Jak organizatorzy Marszu Niepodległości przedstawiali się w roku 2005

Internet nie zapomina. A my? Mówienie w kontekście 11 listopada o „marszu tysięcy faszystów” to nadużycie. Jako kontrargument pojawia...

Reakcje antyszczepionkowców na odrę w Pruszkowie

W Pruszkowie (i okolicach) nie ma epidemii. Szkoły są otwarte, wojsko i policja nie wyszły na ulicę, życie toczy...

Mitologia współczesna
Nie obalajcie mitów. Zakładajcie własne!

Takie przypomnienie, żeby w ferworze obalania nie umknęło nam, że mity są jednak potrzebne. W walce nauki z pseudonauką (ale...

Rasistowskie imperium Lechitów

Kłopot z turbolechickimi rewelacjami nie leży w tym, że opierają się na nieprawdziwych lub błędnie zinterpretowanych źródłach i badaniach. Zasadniczy problem polega...

Dokument z nominacją Erdoğana przez Erdoğana to fake

Wasi znajomi też ostatnio udostępnili zdjęcie dokumentu z czterema podpisami Erdoğana, który zatwierdza wysuniętą i zaakceptowaną przez siebie nominację siebie...

W BBC nie usłyszycie już „ekspertów” kwestionujących wpływ człowieka na zmianę klimatu

Dziś porozmawiamy o grawitacji. Moim gościem w studio będzie astrofizyk prof. Kip Thorne (laureat Nagrody Nobla za udział w...

Labrador Patryka Jakiego. Jak się manipuluje za pomocą fake newsów

Od kilku godzin na profilach moich znajomych pojawia się post z fanpejdża Jaki naprawdę jest #Jaki2018. (Nie linkuję i...

Biały Bus porywa dzieci i wycina nerki. Uniwersalny przepis na miejską legendę

Bombardują mnie wiadomości, żebym napisał coś ciekawego o Białym Busie, który krąży po Polsce, porywając dzieci na organy. Ale...

Dlaczego w niedzielę będę maszerować?

Nie znoszę maszerowania. W zasadzie to jeszcze nigdy nie byłem na żadnym marszu. A jednak w niedzielę wybieram się...

Pseudonaukowa lista przebojów

Witam serdecznie wszystkich radiosłuchaczy w pierwszej odsłonie Pseudonaukowej Listy Przebojów. To całkiem nowy format, w ramach którego proponujemy Państwu przegląd przebojów...

Dlaczego ludzie rozmawiają z parówkami? Jak komunikacja w mediach społecznościowych nie wychodzi markom, naukowcom i politykom

Media społecznościowe przyniosły komunikacyjne trzęsienie ziemi. Całkowicie zmieniły stabilny od kilkuset lat układ sił między „uprzywilejowanymi nadawcami” a „zwykłymi...

Kalendarze pseudonauki. Co łączy kreacjonizm, Wielką Lechię i politykę historyczną państwa?

Pseudonauka proponuje opowieść o dziejach świata, w której ludzie od początku byli najważniejsi, cała natura jest im podporządkowania, a...

Jak zostać mistrzem w rozpoznawaniu mitów?

To było jakoś na wiosnę w zeszłym roku, ale nie pamiętam dokładnie kiedy. Odezwali się do mnie ludzie z...

Dostrzeżone kątem oka. Jak kamera w telefonie zabiła UFO, duchy i Wielką Stopę

UFO w wersji, jaką znamy z mitu Roswell, Strefy 51 czy serialu „Z Archiwum X” pozostaje ściśle związane z...

Coca-Cola, czyli narodziny kapitalizmu z ducha pseudonauki

Najpopularniejszy napój świata zaczynał jako cudowne lekarstwo, w którego skład wchodziły kokaina i końskie dawki kofeiny uzyskane z afrykańskich...

Spotkajmy się w pół drogi! Beata Szydło o szczepionkach

„Są rodzice, którzy mają przeświadczenie, że szczepionka może ich dziecku zaszkodzić, ale są tacy, którzy są przekonani, że szczepienie...

Naukowiec z UW udowadnia: Globalne ocieplenie to mit!

Oczywiście nie zamierzam polemizować z tym, że klimat na Ziemi się ociepla, a sprawcami tego potencjalnie śmiertelnie niebezpiecznego procesu...

Analfabetyzm matematyczny. Jak pseudonauka wykorzystuje to, że nie umiemy liczyć

No dobra, cwaniaki. A więc wierzycie, że Ziemia jest kulą? I w dodatku kręci się dookoła własnej osi? To...

Dlaczego bohaterowie "Gry o tron" podróżują tak szybko?
Czemu bohaterowie „Gry o tron” zaczęli się teleportować? Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do wybranych lektur

Odkąd w ostatnim odcinku 6 serii Varys przemierzył cały świat w tę i z powrotem, problem z podróżami w...

Ostateczne selfie, czyli sequel niebieskiego wieloryba

Moja skrzynka zapchała się już od wezwań do opisania „ostatecznego selfie”. Informacja o tej „nowej, niebezpiecznej grze” pojawia się...

Dlaczego krawat Trumpa jest taki długi?

No dobra… To nie jest teoria spiskowa, ani współczesny mit w bardzo ścisłym tego słowa znaczeniu. Tematyczny purysta mógłby...

Ciemna strona reformy. Jak utowarowienie szkolnictwa wyższego legitymizuje irracjonalność

Jestem daleki od idealizowania status quo. Popadanie w samozachwyt w dłuższej perspektywie zawsze okazuje się zgubne dla jednostek, grup...

Odgrzewanie kotletów z wieloryba

Od kilku dni w internecie znów straszy niebieski wieloryb. Podobno twórcę gry właśnie aresztowano. Osobiście zamordował nawet 100 dzieci....

Wstydliwa historia ruchów antyszczepionkowych

Jest środek nocy. Sąsiad łomoce do twoich drzwi. Na jego czole perli się pot, żyły na skroniach pulsują w...

Mit smoleńskiego ludu. Narcystyczne fantazje elit

„Sekta”, „religia”, „lud smoleński”, „wyznawcy Macierewicza”… Już się cieszycie na świetną lekturę? To wstrzymajcie konie. Bo to nie o...

Archeologia fantastyczna. Kosmici na uniwersytety!

– Boję się latać samolotem – zwierza się dziennikarce Gale Fritz, archeolożka z Washington University St. Louis. Nic szczególnego...

skoki narciarskie - spiski
Spiski narciarskie. Dlaczego nasi mają pod górkę?

Skoki narciarskie oglądane przez pryzmat komentarzy spiskowych przypominają zawody Wacky Races, w których co chwila ktoś podpiłowuje most, podkłada...

Niebieski wieloryb. List z Ministerstwa Edukacji Narodowej

Wczoraj dyrektorzy szkół w całym kraju mieli okazję zapoznać się z pismem Macieja Kopcia, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Edukacji...

Straszne vs. groźne. Jak bać się mądrze?

Czym jest „niebieski wieloryb”? Co mówi nam o współczesnej kulturze i roli w niej lęku? Czy powinniśmy się go...

Niebieski wieloryb. Krótko o nowej niebezpiecznej legendzie

Historia w skrócie. W sieci panoszy się nowa zaraza. Przez media społecznościowe młodzi ludzie wciągani są w niebezpieczną grę....

Jak rozmawiać z ludźmi, którzy wierzą w teorie spiskowe, czyli śmieszkowanie strategiczne

Na pewno macie znajomych, którzy wierzą w jedną z „alternatywnych teorii rzeczywistości”. Widzą zamachy albo pradawne imperia tam, gdzie...

Czas pałkarzy. Jak polityka zmieniła się w monstrum i wyhodowała legiony zombie

Badacze z kręgu strukturalizmu i poststrukturalizmu powtarzają często, że to nie my mówimy językiem, lecz język mówi nami. To...

Czy Jerzy Zięba żyje w Matrixie? „Ukryte terapie” i mitologia gnostycka

Specjalistów od „medycyny alternatywnej” jest na polskim rynku więcej niż barów z wódką w okolicy Uniwersytetu Warszawskiego. Konkurencja jest naprawdę...

Najgorsze pomysły na randkę
Najgłupsze rzeczy zrobione z miłości. 5 bardzo złych pomysłów na randkę

Dziś walentynki. Wszyscy bogowie kapitalizmu patrzą na was ze swych ołtarzy-witryn pytającym wzrokiem. Zapytują z bilbordów i małych standów,...

kto może prowadzić bloga
Komu wolno prowadzić bloga?

Po wczorajszym wpisie o blogach dostałem wielki i bardzo różnorodny odzew. Chciałbym przy tej okazji zrobić małe sprostowanie i...

czy powinienem wierzyć blogom
Zaufaj mi, jestem blogerem. Zastanów się, komu wierzysz w internecie

Cześć, nazywam się Marcin. Lubię zapach powietrza po deszczu i długie spacery z psem. Poza tym mam dziecko, więc...

Kraina nieudanych zabawek

Historia, którą chciałbym wam dziś opowiedzieć, to próba zrozumienia, skąd się wzięło uczucie, którego doznajemy, patrząc na to zdjęcie:...

Trzy chińskie Disneylandy: prawdziwy, podrobiony, porzucony

Przyznajcie: kliknęliście, żeby się pośmiać. A to wcale nie  będzie historia do śmiechu. Czy może raczej: to będzie historia,...

Postprawda – definicja słownikowa

Postprawda /poʊst’pravda/ (rzadziej post-prawda, post prawda lub p0stpr@wd@) (z łac. post pravitas – po obiedzie) – jadalny, kulisty owoc...

Zmiany w Gwiezdnych Wojnach. Mija 20 lat od premiery Special Edition

Właśnie mija 20 lat od wydania niesławnej Edycji Specjalnej, którą z kolei opublikowano 20 lat po wejściu „Gwiezdnych wojen”...

Pseudonauka. Po czym poznać, że wciskają ci kit?

Nauka jest trochę jak Świątynia Opatrzności albo polska autostrada. Pozostaje wiecznie rozgrzebanym placem budowy, która nigdy nie zostanie ukończona....

Imperium Lechitów kontratakuje!

Miałem kłopot z zatytułowaniem tego quasi-tekstu. Pierwotnie nazywał się „Szkic do studiów nad recepcją strukturalnej krytyki pseudonaukowej mitologii Imperium...

Przepis na pseudohistoryczny bestseller. Cała postprawda o Imperium Lechitów

Rosnąca popularność książek o „starożytnej Polsce” to dowód, że niesławna postprawda rozplenia się niczym kąkol nie tylko w polityce,...

Łotr 1. Analiza strukturalna

Zachęcony opiniami znajomych (i nieznajomych) pisałem całą noc, odwołałem spotkanie z Donaldem Trumpem i wieczór autorski w Sali Kongresowej....

Fantazje o Disneylandzie. Westworld jako retro science fiction

Wymienienie wszystkich mitów i toposów kulturowych, do których nawiązuje „Westworld”, wymagałoby naprawdę długiego posta. Miłośnicy klasyki w motywach labiryntu,...

„Szczepienia – przegląd ważnych badań”. Pseudonaukowcy kontratakują!

Czekam sobie na autobus na Krakowskim Przedmieściu, patrzę na wystawę w Księgarni Naukowej im. Bolesława Prusa, a tam: „Szczepienia...

Theodor W. Adorno o wróżbach i totalitaryzmie

Korzystając z andrzejkowej okazji chciałbym zainteresować Państwa zapomnianym, a zaskakująco aktualnym tekstem Theodora W. Adorno na temat wróżb i...

Sorrentino czyta Spenglera. Co to znaczy, że papież jest młody?

Nowy serial Paolo Sorrentino jest taki, jak jego bohater. Właśnie skończyłem ostatni odcinek i dalej nie wiem, o co...

Prawicowa partyzantka semiotyczna. Czy Darth Vader był żołnierzem wyklętym?

Narzędzia interpretacyjne przez dekady praktycznie zmonopolizowane przez lewicę dziś stają się ważnym orężem prawicy. Na razie obrabowani reagują jeszcze...

7 teorii spiskowych prosto z Sejmu

W ramach projektu Pamięciowy wymiar transformacji ustrojowej pracuję ostatnio sporo na sejmowych dokumentach. Okazuje się, że wątki spiskowe w...

Umarszowienie polityki. 3 powody, dla których Polacy pokochali świeże powietrze

Cała Polska maszeruje. Jak nie za, to przeciw; jak nie maszeruje, to biegnie albo stoi (blokując inne marsze). To...

Czy zmiana czasu to spisek?

Zasada 34: jeżeli to istnieje, jest o tym teoria spiskowa. Zasada 34a: jeżeli to istnieje i wymaga wykonywania dwa...

czy aktywny kubek działa
Woda z mózgu. Jak działa aktywny kubek?

Oto długo wyczekiwana nowość na rynku gadżetów, które zmienią wasze życie! Przedstawiam Państwu kubek, który jest w zasadzie moim...

Fantazje o reprywatyzacji przemocy. Czy świat stał się bardziej niebezpieczny?

Świat jeszcze nigdy nie był tak bezpieczny! Z każdą kolejną dekadą przemoc spychana jest coraz skuteczniej na margines rzeczywistości,...

Dookoła płaskiej ziemi. Ile jest nauki w teoriach Beaty Pawlikowskiej?

Beata Pawlikowska podróżuje, uczy języków i poleca przepisy z kaszy jaglanej. Ostatnio publikuje też książki o zdrowym i szczęśliwym...

Zagubieni Zelenki - recenzja
Czyim głosem mówi papuga? „Zagubieni” Petra Zelenki już w kinach!

Dzisiaj moim gościem jest Pavel Dobrosielski, filozof, kulturoznawca, absolwent prestiżowego liceum imienia Czeskiej Marynarki Wojennej. Wspólnie obejrzeliśmy najnowszy film...

Szukasz pracy? Znajdziesz ją w McDonald’s! Strukturalno-semiotyczna analiza ulotki znalezionej pod cheeseburgerem

Pewnemu mojemu znajomemu anonimowemu semiotykowi kultury zdarza się czasem zgrzeszyć małym cheeseburgerem w znanej sieci barów szybkiej obsługi, której...

historia w wołyniu Smarzowskiego
Traktat o siekierze. Dlaczego „Wołyń” przegrywa z „Grą o tron”

Odcięte głowy i ręce, płonące dzieci i okaleczane trupy… Masakra nie jest w „Wołyniu” szokującym ozdobnikiem. Jest kluczowym budulcem...

Powiedz mi, jaką kawę pijesz, a powiem ci, kim jesteś

Nie znam jego imienia, choć możliwe, że miał je napisane na identyfikatorze. Na pewno bym zapamiętał albo zapisał, gdybym...

Dlaczego dzieci uwielbiają auta
„Auta” Disney/Pixar. Dlaczego twoje dzieci kochają samochody z oczkami

Jeżeli macie dzieci młodsze niż 15-16 lat, to pewnie doskonale wiecie, kim są Zygzak McQueen i Złomek (choć niesławny...

Czy psie nosy wykorzystywane są przy produkcji padów
Psie nosy w Playstation, Microsoft, a może Nintendo? Co za potwory robią takie rzeczy?!

Może mieliście okazję natknąć się na to zdjęcie: Zwykle towarzyszy mu dramatyczne ostrzeżenie typu: „Uwaga, każdego roku setki tysięcy...

Daj w ryj sąsiadowi! To równie oczywiste, jak bicie dzieci

Profesor Zbigniew Stawrowski opublikował właśnie na łamach „Plus Minus” gorszącą pochwałę przemocy jako narzędzia budowania relacji międzyludzkich. Artykuł jest...

„Smoleńsk” jako film pornograficzny

Byłem na Smoleńsku. Jestem o jakieś 90 minut starszy. Choć na sali kinowej wydawało mi się, że upłynęły wieki....

Oni śledzą Ciebie - Ty śledź nas